Nasıl çalışır
Atıf doğrulama: uydurma içtihada karşı
Genel amaçlı yapay zekâ araçlarının hukukçular için en büyük riski, gerçekte var olmayan karar numaraları ve kanun maddeleri yazmalarıdır. JustLaw'da cevaptaki her karar ve madde atfı, kullanıcıya gösterilmeden önce gerçek kaynağıyla karşılaştırılır.
Dört adımda doğrulama
1. Önce kaynak bulunur
Soru yazılmadan önce, sorunun konusuyla ilgili gerçek Yargıtay ve Danıştay kararları 670.000'i aşkın kararlık veritabanından, ilgili kanun maddeleri de güncel mevzuat metinlerinden bulunur ve modele verilir. Soruyla ilgisi olmayan kararlar elenir.
2. Model yalnızca verilen kararlara atıf yapabilir
Modelden, kendisine verilen kararlar dışında karar numarası yazmaması istenir. Resmî Gazete'de yayımlanmış ama henüz güncel metne işlenmemiş bir değişiklik varsa bu da ayrıca bildirilir.
3. Cevaptaki her atıf denetlenir
Cevap yazıldıktan sonra içindeki her esas/karar numarası veritabanında aranır. Her kanun maddesi atfında maddenin var olduğu, yürürlükten kaldırılmadığı ve atıf yapılan fıkra ya da bendin gerçekten bulunduğu kontrol edilir. Ceza ve süre aralıkları ile uzun alıntılar da madde metniyle karşılaştırılır.
4. Doğrulanamayan atıf düzeltilir
Doğrulanamayan bir atıf cümle bazında yeniden yazılarak çıkarılır; bu mümkün olmazsa son çare olarak cevapta görünür biçimde işaretlenir. Kullanıcının kendi yazdığı karar ve madde numaraları değiştirilmez.
Ölçüm sonuçları
Doğrulama katmanını eklemeden önce ve sonra aynı 22 hukuki soruyu sistemimize sorduk ve cevaplardaki her atfı tek tek kontrol ettik (Eylül 2026).
| Atıf türü | Doğrulama olmadan | Doğrulama ile |
|---|---|---|
| Yargıtay / Danıştay karar atfı | 50 atıftan 46'sı hatalı | 85 atıfta 0 hata |
| Kanun maddesi atfı | 61 atıftan 2'si hatalı | 143 atıfta 0 hata |
Hatalı: veritabanında bulunmayan karar ya da var olmayan, yürürlükten kaldırılmış veya fıkrası bulunmayan madde. Sonuç sınırlı bir soru setine aittir; her cevabın hatasız olacağı anlamına gelmez.
Sınırlar
- Denetim, atfın var olup olmadığını kontrol eder. Bir maddenin yanlış yorumlanmasını her durumda yakalayamaz.
- Veritabanı Yargıtay ve Danıştay kararlarını kapsar; bölge adliye mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi kararları şu an kapsam dışındadır.
- Yönetmelik ve tebliğ gibi dizinde bulunmayan mevzuata yapılan atıflar doğrulanamaz; bunlar değiştirilmeden bırakılır.
- JustLaw hukuki danışmanlık veya avukatlık hizmeti sunmaz; üretilen metin bir hukukçu tarafından kontrol edilmelidir.
Sıkça sorulan sorular
Yapay zekâ neden var olmayan Yargıtay kararı uyduruyor?
Dil modelleri metni olasılığa göre üretir; karar numarası, tarih ve daire gibi ayrıntıları bir veritabanından okumazlar. Bu yüzden genel amaçlı araçlar inandırıcı görünen ama gerçekte bulunmayan esas/karar numaraları yazabilir. Çözüm, modelin yazdığı her atfı gerçek bir kaynakla karşılaştırmaktır.
JustLaw'ın cevapları hiç hata içermez mi?
Hayır, böyle bir iddiamız yok. Atıf denetimi, var olmayan kararları ve maddeleri yakalamak için tasarlanmıştır. Bir maddenin yanlış yorumlanması, veritabanında bulunmayan mahkeme kararları (örneğin bölge adliye mahkemesi kararları) veya dizinde olmayan mevzuat bu denetimin kapsamı dışında kalabilir. Üretilen metnin bir hukukçu tarafından kontrol edilmesi gerekir.
Hangi kaynaklar kullanılıyor?
670.000'i aşkın Yargıtay ve Danıştay kararı, mevzuat.gov.tr'deki yürürlükteki kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin güncel metinleri (değişiklik geçmişiyle) ve her gün güncellenen Resmî Gazete içindekileri.