4857 sayılı İş Kanunu

İşK Madde 30Engelli ve eski hükümlü çalıştırma zorunluluğu

Yürürlükte · Son değişiklik: 06.02.2014

(Değişik : 15/5/2008-5763/2 md.)

İşverenler, elli veya daha fazla işçi çalıştırdıkları özel sektör işyerlerinde yüzde üç engelli, kamu işyerlerinde ise yüzde dört engelli ve yüzde iki eski hükümlü işçiyi veya 21/6/1927 tarihli ve 1111 sayılı Askerlik Kanunu veya 16/6/1927 tarihli ve 1076 sayılı Yedek Subaylar ve Yedek Askeri Memurlar Kanunu kapsamına giren ve askerlik hizmetini yaparken 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 21 inci maddesinde sayılan terör olaylarının sebep ve tesiri sonucu malul sayılmayacak şekilde yaralananları meslek, beden ve ruhi durumlarına uygun işlerde çalıştırmakla yükümlüdürler. Aynı il sınırları içinde birden fazla işyeri bulunan işverenin bu kapsamda çalıştırmakla yükümlü olduğu işçi sayısı, toplam işçi sayısına göre hesaplanır.

Bu kapsamda çalıştırılacak işçi sayısının tespitinde belirli ve belirsiz süreli iş sözleşmesine göre çalıştırılan işçiler esas alınır. Kısmi süreli iş sözleşmesine göre çalışanlar, çalışma süreleri dikkate alınarak tam süreli çalışmaya dönüştürülür. Oranın hesaplanmasında yarıma kadar kesirler dikkate alınmaz, yarım ve daha fazla olanlar tama dönüştürülür. İşyerinin işçisi iken engelli hâle gelenlere öncelik tanınır.

İşverenler çalıştırmakla yükümlü oldukları işçileri Türkiye İş Kurumu aracılığı ile sağlarlar. Bu kapsamda çalıştırılacak işçilerin nitelikleri, hangi işlerde çalıştırılabilecekleri, bunların işyerlerinde genel hükümler dışında bağlı olacakları özel çalışma ile mesleğe yöneltilmeleri, mesleki yönden işverence nasıl işe alınacakları, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının görüşü alınarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.

Yer altı ve su altı işlerinde engelli işçi çalıştırılamaz ve yukarıdaki hükümler uyarınca işyerlerindeki işçi sayısının tespitinde yer altı ve su altı işlerinde çalışanlar hesaba katılmaz.

Bir işyerinden malulen ayrılmak zorunda kalıp da sonradan maluliyeti ortadan kalkan işçiler eski işyerlerinde tekrar işe alınmalarını istedikleri takdirde, işveren bunları eski işleri veya benzeri işlerde boş yer varsa derhal, yoksa boşalacak ilk işe başka isteklilere tercih ederek, o andaki şartlarla işe almak zorundadır. Aranan şartlar bulunduğu halde işveren iş sözleşmesi yapma yükümlülüğünü yerine getirmezse, işe alınma isteğinde bulunan eski işçiye altı aylık ücret tutarında tazminat öder.

Özel sektör işverenlerince bu madde kapsamında çalıştırılan 17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa tabi engelli sigortalılar ile 1/7/2005 tarihli ve 5378 sayılı Kanunun 14 üncü maddesinde belirtilen korumalı işyerlerinde çalıştırılan engelli sigortalıların, aynı Kanunun 72 nci ve 73 üncü maddelerinde sayılan ve 78 inci maddesiyle belirlenen prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin tamamı, kontenjan fazlası engelli çalıştıran, yükümlü olmadıkları halde engelli çalıştıran işverenlerin bu şekilde çalıştırdıkları her bir engelli için prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin tamamı Hazinece karşılanır. İşveren hissesine ait primlerin Hazinece karşılanabilmesi için işverenlerin çalıştırdıkları sigortalılarla ilgili olarak 506 sayılı Kanun uyarınca aylık prim ve hizmet belgelerinin yasal süresi içerisinde Sosyal Güvenlik Kurumuna verilmesi ve sigortalıların tamamına ait sigorta primlerinin sigortalı hissesine isabet eden tutarı ile Hazinece karşılanmayan işveren hissesine ait tutarın ödenmiş olması şarttır. Bu fıkraya göre işveren tarafından ödenmesi gereken primlerin geç ödenmesi halinde, Hazinece Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılacak ödemenin gecikmesinden kaynaklanan gecikme zammı, işverenden tahsil edilir. Hazinece karşılanan prim tutarları gelir ve kurumlar vergisi uygulamalarında gider veya maliyet unsuru olarak dikkate alınmaz. (Ek cümle: 31/7/2008-5797/10 md.) Bu fıkrada düzenlenen teşvik, kamu idareleri hariç 506 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalılara ilişkin matrah ve oranlar üzerinden olmak üzere, 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesi kapsamındaki sandıkların statülerine tabi personeli için de uygulanır. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığı tarafından müştereken belirlenir.

(Değişik yedinci fıkra: 11/10/2011-KHK-665/28 md.) Bu maddeye aykırılık hallerinde 101 inci madde uyarınca tahsil edilecek cezalar, engellilerin ve eski hükümlülerin kendi işini kurmaları, engellinin iş bulmasını sağlayacak destek teknolojileri, engellinin işe yerleştirilmesi, işe ve işyerine uyumunun sağlanması ve bu gibi projelerde kullanılır. Tahsil edilen cezaların kullanımına ilişkin hususlar, Türkiye İş Kurumunun koordinatörlüğünde, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğü ile İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkif Evleri Genel Müdürlüğü, en çok işçi ve işvereni temsil eden üst kuruluşların ve en çok engelliyi temsil eden üst kuruluşun birer temsilcisinden oluşan komisyon tarafından karara bağlanır. Komisyonun çalışma usul ve esasları Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.

Eski hükümlü çalıştırılmasında, kanunlardaki kamu güvenliği ile ilgili hizmetlere ilişkin özel hükümler saklıdır.

Bu maddeye atıf yapan kararlar

670.000'i aşkın Yargıtay ve Danıştay kararı arasından İşK Madde 30 hükmüne atıf yapan örnekler.

  • Yargıtay · 9. Ceza DairesiE. 2011/7162K. 2011/346722.06.2011

    Yargıtay 9. Ceza Dairesi - E. 2011/7162, K. 2011/3467 (22.06.2011)

    …2011/7162 E. , 2011/3467 K. "İçtihat Metni" Mahkemesi :Ağır Ceza Mahkemesi Özürlü ve eski hükümlü çalıştırmak yükümlülüğüne uymamak eyleminden Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası A.Ş. hakkında, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 30, 108, 101. maddeleri uyarınca 63.798,00 Türk lirası idarî para cezası uygulanmasına dair Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Türkiye İş Kurumu Tekirdağ İl Müdürlüğünün 19/01/2010 tarihli ve B.13.TİK.2.59.00.00.310.06.07/21295 sayılı idari yaptırım kararına…

  • Yargıtay · 4. Hukuk DairesiE. 2016/1534K. 2017/776130.11.2017

    Yargıtay 4. Hukuk Dairesi - E. 2016/1534, K. 2017/7761 (30.11.2017)

    …kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü. Dava itirazın iptali istemine ilişkindir. Mahkemece davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı tarafından temyiz edilmiştir. Davacı vekili, davalı şirket hakkında, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 30. maddesine göre çalıştırmak zorunda olduğu özürlü kontenjanı açığını kapatmadığı gerekçesiyle aynı Kanunun 101. maddesine göre idari para cezası tahakkuk ettirildiğini, idari para cezasının davalıya tebliğ edildiğini ancak buna rağmen ödenmediğini, idari…

  • Yargıtay · 22. Hukuk DairesiE. 2012/318K. 2012/480719.03.2012

    Yargıtay 22. Hukuk Dairesi - E. 2012/318, K. 2012/4807 (19.03.2012)

    22. Hukuk Dairesi 2012/318 E. , 2012/4807 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Alanya İş Mahkemesi TARİHİ : 13/09/2011 Davacı vekili, davalı şirket hakkında, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 30. maddesine göre çalıştırmak zorunda olduğu özürlü kontenjanı açığını kapatmadığı için aynı Kanunun 101. maddesine göre 30.551,00 TL idari para cezası tahakkuk ettirildiğini, davalı şirket hakkında idari para cezasının tahsili için Alanya 3. icra…

  • Yargıtay · 19. Ceza DairesiE. 2016/13066K. 2017/722325.09.2017

    Yargıtay 19. Ceza Dairesi - E. 2016/13066, K. 2017/7223 (25.09.2017)

    19. Ceza Dairesi 2016/13066 E. , 2017/7223 K. "İçtihat Metni" Engelli işçi çalıştırma yükümlülüğüne aykırılık eyleminden kabahatli ... Fabrikaları T.A.Ş. hakkında 4857 sayılı İş Kanunu’nun 30 ve 101. maddeleri uyarınca 1.175.348,00 Türk lirası idari para cezası uygulanmasına dair ... Zonguldak Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğünün 10/03/2014 tarihli ve 94845021-301.1.2-1204 sayılı kararına yönelik başvurunun kabulü ile idari para cezasının…

  • Yargıtay · 7. Ceza DairesiE. 2021/11558K. 2021/1247512.10.2021

    Yargıtay 7. Ceza Dairesi - E. 2021/11558, K. 2021/12475 (12.10.2021)

    7. Ceza Dairesi 2021/11558 E. , 2021/12475 K. "İçtihat Metni" Engelli işçi çalıştırma yükümlülüğüne aykırılık eyleminden kabahatli .... hakkında 4857 sayılı İş Kanunu’nun 30 ve 101. maddeleri uyarınca 9.180,00 Türk lirası idari para cezası uygulanmasına dair Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü İstanbul Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğünün 29/11/2017 tarihli ve 43422173-403.6-156879 sayılı kararına karşı yapılan başvurunun kısmen…

Kararların tam metni ve benzer kararlar için ücretsiz arayın

Değişiklik Geçmişi

  1. 15.05.2008değişik5763 sayılı Kanun

    15/5/2008 tarihli ve 5763 sayılı Kanunun 2 nci maddesiyle bu madde başlığı “Özürlü, eski hükümlü ve terör mağduru çalıştırma zorunluluğu” iken, metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.

  2. 31.07.2008ek5797 sayılı Kanun

    (Ek cümle: 31/7/2008-5797/10 md.)

  3. 11.10.2011değişik

    (Değişik yedinci fıkra: 11/10/2011-KHK-665/28 md.)

  4. 04.07.2012ek6353 sayılı Kanun

    4/7/2012 tarihli ve 6353 sayılı Kanunun 79 uncu maddesiyle, bu fıkrada yer alan “eski hükümlü işçiyi” ibaresinden sonra gelmek üzere “veya 21/6/1927 tarihli ve 1111 sayılı Askerlik Kanunu veya 16/6/1927 tarihli ve 1076 sayılı Yedek Subaylar ve Yedek Askeri Memurlar Kanunu kapsamına giren ve askerlik hizmetini yaparken 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 21 inci maddesinde sayılan terör olaylarının sebep ve tesiri sonucu malul sayılmayacak şekilde yaralananları” ibaresi eklenmiştir.

  5. 25.04.2013değişik6462 sayılı Kanun

    25/4/2013 tarihli ve 6462 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle, bu maddenin başlığında yer alan “Özürlü” ibaresi “Engelli”, birinci fıkrasında yer alan “özürlü” ibareleri “engelli”, ikinci fıkrasında yer alan “sakatlananlara” ibaresi “engelli hâle gelenlere”, dördüncü fıkrasında yer alan “özürlü” ibaresi “engelli”, altıncı fıkrasında yer alan “özürlü” ibareleri “engelli”, yedinci fıkrasında yer alan “özürlülerin”, “özürlünün”, “Özürlü” ve “özürlüyü” ibareleri sırasıyla “engellilerin”, “engellinin”, “Engelli” ve “engelliyi” şeklinde değiştirilmiştir.

  6. 06.02.2014ek6518 sayılı Kanun

    6/2/2014 tarihli ve 6518 sayılı Kanunun 58 inci maddesiyle bu fıkrada yer alan “nasıl işe alınacakları,” ibaresinden sonra gelmek üzere “Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının görüşü alınarak” ibaresi eklenmiştir.

Kanun: 4857 sayılı İş Kanunu

Kabul tarihi: 22.05.2003

Resmî Gazete: 10.06.2003 / Sayı 25134

Kaynak: mevzuat.gov.tr

Metin mevzuat.gov.tr'deki güncel (işlenmiş) metinden alınır ve düzenli olarak güncellenir. Resmî metin için Resmî Gazete esas alınır.

İş Kanunu tüm maddeleri